Ölçme ve değerlendirme 8 dk okuma
Madde analizi nasıl yapılır?
Bir sınavın iyi olup olmadığı, öğrencilerin aldığı notlardan okunmaz. Madde analizi sınavın kendisini ölçer: hangi soru bilen ile bilmeyeni ayırdı, hangisi herkese aynı geldi.
Son güncelleme:
Madde analizi neyi ölçer?
Sınav sonuçlarına baktığımızda genellikle tek bir soru sorarız: öğrenciler ne kadar başarılı? Madde analizi bunun tersini sorar — bu sınav öğrencileri ölçebilecek kadar iyi miydi?
Bir soru sınıftaki herkes tarafından doğru cevaplanmışsa o soru sınavda hiçbir ayrım yapmamıştır: puanı herkese eşit eklemiştir. Aynı şekilde herkesin yanlış yaptığı soru da ayrım yapmaz. Ayrım yapan sorular, konuyu bilen öğrencilerin doğru, bilmeyenlerin yanlış yaptığı sorulardır. Madde analizi bu ayrımı iki sayıyla özetler: güçlük ve ayırt edicilik.
Madde güçlüğü (p) nasıl hesaplanır?
Madde güçlüğü, soruyu doğru cevaplayanların oranıdır. 30 kişilik bir sınıfta 18 öğrenci doğru cevaplamışsa p = 18 / 30 = 0,60 olur.
Adı yanıltıcıdır: p büyüdükçe soru kolaylaşır. 0,90 çok kolay, 0,20 çok zor bir soruyu gösterir. Kuramsal olarak en çok bilgi taşıyan maddeler p = 0,50 civarındakilerdir, çünkü öğrencileri en dengeli biçimde ikiye ayırırlar.
Buna karşılık bir sınavın tamamının 0,50'lik maddelerden oluşması gerekmez ve genellikle istenmez de. Sınavın başında birkaç kolay madde (p = 0,80–0,90) öğrencinin sınava girmesini kolaylaştırır; birkaç zor madde (p = 0,20–0,30) üst grubu ayırır. Sağlıklı bir sınavda güçlük dağılımı 0,30 ile 0,80 arasında yayılır ve ortalama 0,50–0,60 bandına oturur.
- p ≥ 0,80 — kolay madde; sınavın başında işlevli, çoğunlukta olursa tavan etkisi yapar
- 0,40 ≤ p < 0,80 — verimli bant; sınavın gövdesi burada olmalı
- p < 0,30 — zor madde; üst grubu ayırır, çok sayıda olursa sınav taban etkisine girer
Ayırt edicilik (d) nasıl hesaplanır?
Ayırt edicilik, sorunun "bilen ile bilmeyeni ayırma" gücüdür. Hesabı şöyle yapılır: öğrenciler sınavın toplam puanına göre sıralanır, en üstteki %27'lik dilim ile en alttaki %27'lik dilim alınır. Her iki grubun o soruyu doğru cevaplama oranı ayrı ayrı bulunur ve üstteki orandan alttaki oran çıkarılır.
Örnek: 60 kişilik bir sınavda üst %27 ve alt %27 grupları 16'şar kişidir. Bir soruyu üst gruptan 14, alt gruptan 5 kişi doğru cevaplamışsa d = (14/16) − (5/16) = 0,875 − 0,3125 = 0,56 olur. Bu çok iyi bir ayırt ediciliktir.
Neden %27? Bu oran, üst ve alt grupları hem yeterince ayrık hem de yeterince kalabalık tutan klasik bir dengedir. Küçük sınıflarda bu iki grup birkaç kişiye düşer ve sayı oynaklaşır; bu yüzden ayırt ediciliği şube bazında değil, sınavın tamamına giren tüm öğrenciler üzerinden hesaplamak daha güvenilirdir.
- d ≥ 0,40 — çok iyi; madde bankada kalsın
- 0,30 ≤ d < 0,40 — iyi; küçük düzeltmelerle kullanılabilir
- 0,20 ≤ d < 0,30 — sınırda; gözden geçirilmeli
- d < 0,20 — zayıf; sorudan çıkarılmalı
- d < 0 — uyarı işareti; genellikle cevap anahtarı hatası
Negatif ayırt edicilik: önce anahtarı kontrol edin
Ayırt edicilik negatifse, sınavdan yüksek puan alan öğrenciler o soruyu düşük puan alanlardan daha çok yanlış yapmış demektir. Bu, konuyu bilenlerin sorudan kaçındığı anlamına gelmez; neredeyse her zaman teknik bir hataya işaret eder.
En sık üç sebep: cevap anahtarına yanlış seçenek girilmiş olması, birden çok doğru seçenek bulunması ve soru kökündeki bir belirsizliğin iyi öğrencileri ikinci bir doğruya yöneltmesi. Negatif d gördüğünüzde önce anahtarı, sonra soru metnini kontrol edin.
İki sayıyı birlikte okumak
Güçlük ve ayırt edicilik birbirinden bağımsız değildir. Çok kolay (p > 0,90) ve çok zor (p < 0,10) maddelerin ayırt ediciliği matematiksel olarak da düşük kalır: neredeyse herkes aynı cevabı verdiğinde iki grup arasında fark oluşamaz.
Bu yüzden madde kararını tek sayıya bakarak vermeyin. Aşağıdaki tablo sahada en sık karşılaşılan dört durumu ve verilmesi gereken kararı özetliyor.
| Durum | Ne olmuş | Karar |
|---|---|---|
| p yüksek, d düşük | Herkes doğru yapmış | Isınma sorusu olarak birkaç tane tutulabilir, fazlası atılır |
| p düşük, d düşük | Herkes yanlış yapmış | Konu işlenmemiş ya da soru hatalı — önce öğretimi kontrol edin |
| p orta, d yüksek | Soru işini yapıyor | Bankada kalsın, örnek madde sayılabilir |
| d negatif | İyi öğrenciler yanlış yapmış | Cevap anahtarını ve soru kökünü kontrol edin |
Analizden sonra ne yapılır?
Madde analizi raporu okunup kapatılırsa bir işe yaramaz. İki somut çıktısı olmalı: soru bankası temizlenmeli ve öğretim planı güncellenmeli.
Ayırt ediciliği düşük maddeler ya düzeltilir ya bankadan çıkarılır. Çeldiricisi hiç işaretlenmeyen sorularda o seçenek yeniden yazılır. Sınıfın toplu olarak düşük kaldığı kazanımlar bir sonraki haftanın planına girer.
Bu döngü elle yürütüldüğünde bir sınav için saatler alır ve genellikle ikinci sınavda bırakılır. DerAnalitik'te güçlük, ayırt edicilik, çeldirici dağılımı ve KR-20 cevaplar girildiği anda hesaplanır; öğretmenin yapması gereken tek şey raporu okumaktır.