Kurs ve dershane 6 dk okuma
Dershanede etüt nasıl planlanır?
Etüt, boş kalan salona öğretmen ve öğrenci koymak değildir. Deneme sonucunun gösterdiği açığı kapatmak için planlanan, yoklaması alınan ve sonucu izlenen bir derstir.
Etüt kime verilir?
Pek çok kurumda etüt listesi, isteyen öğrencinin adını yazdırmasıyla oluşur. Bu yöntemin sorunu, etüde en çok gelenlerin genellikle en az ihtiyacı olanlar olmasıdır: düzenli çalışan öğrenci soru sormaya gelir, geride kalan öğrenci ise gelmez ya da neye ihtiyacı olduğunu bilmez.
Etüt listesinin üç kaynağı olmalı ve üçü birlikte okunmalı: deneme ve sınav sonuçlarından çıkan zayıf kazanımlar, öğretmenin derste gördüğü eksikler ve öğrencinin kendi isteği. İlk ikisi "kimin gelmesi gerekiyor" sorusunu, üçüncüsü "kim gelmek istiyor" sorusunu cevaplar. Yalnızca istek üzerine kurulan etüt sistemi ikinci soruya cevap verir, birincisini boş bırakır.
Deneme sonucundan etüt listesine
Deneme sonucunu etüde çevirmenin en verimli yolu öğrenci öğrenci değil kazanım kazanım bakmaktır. Aynı kazanımda zayıf kalan öğrenciler bir araya getirildiğinde tek bir etüt birden çok öğrencinin aynı açığını kapatır; öğretmen de ne anlatacağını önceden bilir.
Burada iki okuma hatasından kaçınmak gerekir. Birincisi tek soruyla ölçülen kazanımdır: öğrencinin o soruyu yanlış yapması kazanımı bilmediğini göstermeyebilir. İkincisi tek denemedir: bir denemedeki düşüş dikkat dağınıklığından, o günkü yorgunluktan ya da denemenin zorluğundan gelebilir. Etüt listesine girecek kazanım, birden çok soruda ya da birden çok denemede tekrar eden zayıflıktır.
| Kaynak | Ne söyler | Uygun etüt biçimi |
|---|---|---|
| Sınıfın çoğunun düştüğü kazanım | Konu sınıfta yeterince oturmamış | Etüt değil, derste yeniden işleme |
| Bir öğrenci grubunun ortak zayıf kazanımı | Belirli bir ön bilgi eksik | Aynı kazanıma odaklı grup etüdü |
| Tek öğrencinin birçok derste düşüşü | Konudan çok çalışma düzeni ya da motivasyon sorunu | Birebir görüşme, gerekirse rehberlikle birlikte |
| Öğrencinin kendi isteği | Öğrenci neyi bilmediğini biliyor | Soru çözüm etüdü ya da birebir randevu |
Grup etüdü mü, birebir mi?
Grup etüdü ortak bir kazanım eksiğini kapatmak için verimlidir: öğretmen konuyu bir kez anlatır, öğrenciler birbirinin sorusundan da öğrenir. Grubun büyümesi ise etüdü küçük bir derse çevirir; öğrenciler soru sormaz, öğretmen yine anlatıcı olur. Pratikte bir etüdün etüt olarak kalabilmesi için öğretmenin her öğrencinin defterine en az bir kez bakabileceği büyüklükte olması gerekir.
Birebir etüt pahalıdır ama iki durumda başka bir şeyle ikame edilemez: öğrencinin eksiği kendisine özgü olduğunda ve sorun konudan çok çalışma biçiminde olduğunda. Birebir saatleri bu iki duruma ayırmak, onları "en çok isteyen alır" mantığıyla dağıtmaktan çok daha fazla işe yarar.
İki biçim birbirinin alternatifi değil, sırasıdır. Grup etüdünde öğretmen, konuyu diğerleriyle birlikte kavrayamayan öğrenciyi fark eder; o öğrenci bir sonraki hafta birebire alınır. Birebirde çalışma düzeni oturan öğrenci ise yeniden grup etüdüne döner. Bu geçişin yapılabilmesi için etüt sonrası öğretmenin kısa bir not düşmesi yeterlidir: kim anladı, kim hâlâ zorlanıyor.
Kontenjan ve öğretmen yükü
Etüt planlamasının görünmeyen darboğazı öğretmen saatidir. Veliler ve öğrenciler en çok belirli öğretmenleri ister; kontrol edilmezse aynı iki üç öğretmen haftanın bütün boş saatlerini etütle doldurur, diğerleri neredeyse hiç etüt vermez. Bu hem yorgunluk hem de öğretmenler arasında adalet sorunu üretir.
Çözüm, etüdü öğretmen başına görünür kılmaktır: her öğretmenin haftalık müsait saatleri önceden belirlenir, planlanan ve yapılan etüt sayısı öğretmen bazında izlenir. Öğrenci tarafında da benzer bir sınır gerekir: bir öğrencinin haftada alabileceği etüt sayısı sınırlanmazsa birkaç öğrenci kontenjanın büyük kısmını tutar. Bu sınırlar öğrencinin kendi isteklerine uygulanır; yönetimin ihtiyaç üzerine planladığı etüt bu sınıra takılmamalıdır.
Etüdün ne zamana kadar istenebileceği ve ne zamana kadar bırakılabileceği de önceden yazılmalıdır. Son dakikada çekilen öğrenci boş bir sandalye bırakır; o sandalyeye bekleyen başka bir öğrenci alınamaz. İstek için birkaç saat önceden, çekilme için de benzer bir süre tanımlamak kontenjanı herkes için öngörülebilir kılar. Sınav haftası gibi yoğun dönemlerde bu kurallar belirli sınıflar için geçici olarak sıkılaştırılabilir.
Yoklama ve veli bilgilendirme
Yoklaması alınmayan etüt, kurum için gerçekleşmemiş sayılır: kimin geldiği, kimin gelmediği, gelmeyenin neden gelmediği bilinmez. Yoklama iki durumlu (geldi/gelmedi) tutulursa bilgi kaybolur; mazeretli devamsızlık ile haber vermeden gelmemek ve geç kalmak farklı konuşmalar gerektirir.
Veliye etüdün planlandığı ve öğrencinin katılıp katılmadığı bildirilmelidir, ama ölçülü. Yoklamayı düzeltmek için ikinci kez kaydeden öğretmen, veliye aynı mesajın ikinci kez gitmesine yol açmamalı; yalnızca değişen satır bildirilmelidir. Aksi hâlde veli bir süre sonra bildirimleri okumayı bırakır ve gerçekten önemli olan mesaj da kaybolur.
Yoklamayla birlikte düşülen kısa etüt notu, veliye giden bilginin değerini artırır. "Katıldı" bilgisi velinin çocuğunun orada olduğunu söyler; "üslü sayılarda işlem sırasını oturttu, köklü ifadelerde hâlâ zorlanıyor" notu ise etüdün ne işe yaradığını söyler ve bir sonraki etüdün konusunu da belirler.
- Katıldı — etüt notuyla birlikte kayda geçer
- Geç kaldı — tekrar ediyorsa öğrenciyle konuşulur
- Mazeretli — veliye bildirim gider, sorun sayılmaz
- Katılmadı — veliye bildirim gider, tekrar ediyorsa görüşme planlanır
Gelmeyen öğrenciye etüt yasağı
Sık karşılaşılan bir kural şudur: iki etüde üst üste gelmeyen ya da ödevini yapmayan öğrenci bir süre etüt alamaz. Amaç anlaşılırdır; boş kalan kontenjanı korumak ve öğrenciyi sorumluluğa çağırmak. Ama sonuç çoğu zaman tersidir.
Etüde gelmeyen ve ödevini yapmayan öğrenci, genellikle desteğe en çok ihtiyacı olan öğrencidir. Yasak onu tam da ihtiyacı olan yerden uzaklaştırır; öğrenci için ceza değil rahatlama olur, kurum için de gerekçeli bir vazgeçişe dönüşür. Kontenjan sorunu yasakla değil limitle ve önceden haber verme kuralıyla çözülür. Devamsızlık ise etüt listesinden çıkarmanın değil, öğrenci ve veliyle görüşmenin sebebidir: neden gelmediği öğrenilmeden verilen her karar körlemesinedir.
Sık yapılan diğer hatalar
Etüt sistemleri genellikle kötü niyetten değil, izlenmeyen küçük alışkanlıklardan bozulur. Aşağıdakilerin her biri bir dönem boyunca fark edilmeden sürebilir.
- Etüdü konusuz planlamak — "matematik etüdü" başlığı öğretmene de öğrenciye de ne yapılacağını söylemez; ders ve kazanım birlikte yazılmalı
- Çakışmayı kâğıtta kontrol etmek — aynı öğrenci aynı saatte iki etüde, aynı öğretmen iki salona yazılır ve ancak etüt saatinde fark edilir
- İptal edilen etüdü silmek — silinen kayıt, planlanan ile yapılan arasındaki farkı görünmez kılar; iptal nedeniyle kayıtta kalmalı
- Yalnızca gelenlere bakmak — hiç etüt almamış ya da hiç birebir görüşülmemiş öğrencileri gösteren bir liste olmadan, sessiz öğrenciler dönem sonuna kadar gözden kaçar
- Etüt sonrası not düşmemek — öğretmenin "şu konuda hâlâ zorlanıyor" notu, bir sonraki etüdün ve veli görüşmesinin girdisidir
Haftalık plan akışı
Etüt planlaması haftalık bir döngüye oturtulduğunda sürdürülebilir olur. Aşağıdaki akış, deneme sonucunun hafta başında elde olduğu bir dershane için örnektir; günler kurumun deneme takvimine göre kaydırılabilir.
| Gün | İş | Sorumlu |
|---|---|---|
| Pazartesi | Son deneme ve serinin kazanım sonuçlarını oku, tekrar eden zayıf kazanımları listele | Ölçme-değerlendirme sorumlusu |
| Salı | Kazanımlara göre öğrenci gruplarını çıkar, birebir gereken öğrencileri ayır | Rehberlik ve branş öğretmenleri |
| Çarşamba | Etütleri öğretmen müsaitliğine göre yerleştir, çakışmaları kontrol et, veli ve öğrenciye bildir | Etüt koordinatörü |
| Perşembe – Cumartesi | Etütleri yap, yoklamayı aynı gün gir, etüt notunu düş | Görevli öğretmen |
| Cumartesi | Planlanan / yapılan / yapılmayan etüt sayısını ve katılmayanları gözden geçir | Etüt koordinatörü |
| Pazar | Katılmayan öğrencilerin velileriyle görüşme listesini hazırla | Rehberlik |
Etüt planı kontrol listesi
Haftalık planı yayınlamadan önce aşağıdaki soruların hepsine "evet" diyebiliyorsanız plan, hem ihtiyacı hem kontenjanı karşılayacak biçimde kurulmuştur.
DerAnalitik'te etüt ders ve kazanımla birlikte planlanır, öğretmen ve öğrenci çakışması kaydederken denetlenir, yoklama değişen satır için veliye bildirilir ve raporda hiç birebir görüşülmemiş öğrenciler ayrıca listelenir.
- Etüt listesi deneme sonuçlarından çıkan tekrar eden zayıf kazanımları kapsıyor mu?
- Her etüdün dersi ve kazanımı ya da konusu yazılı mı?
- Birebir saatler gerçekten bireysel ihtiyacı olan öğrencilere mi ayrıldı?
- Öğretmenler arasında etüt yükü dengeli mi?
- Öğrenci başına haftalık limit ve iptal kuralı belli mi?
- Yoklama aynı gün giriliyor ve veliye yalnızca değişiklik bildiriliyor mu?
- Gelmeyen öğrenci için yasak değil, görüşme planlanıyor mu?